İNANÇSIZLIK VE İNTİHAR

Modern çağın en önemli sorunlarından biri de huzursuzluk, depresyon ve devamında gelen intihar. Dünya sağlık örgütü verilerine göre yılda 800.000 intihar gerçekleşiyor. Bu da dünyada ortalama her 40 saniyede bir kişinin intihar ettiği anlamına geliyor. (1) İntiharın sebepleri arasında alkolizm, madde bağımlılığı, ekonomik koşullar, finansal kayıplar, ruhsal gerilim, cinsel sorunlar(aşk acısı, karşılıksız sevgi) gibi birçok sorun sayılabilir. İntiharı önleyici faktörler içinde ise din, gelenek, güçlü aile, akraba ve arkadaşlık ilişkileri sayılabilir. Bu yazımızda ise araştırma verilerinden faydalanarak dini inançların intiharı önleyici yönüne değineceğiz.

Kendisini bir dine nispet etmeyenler arasında intihar teşebbüsünün yaygınlığı, günümüzde birçok araştırma tarafından ortaya koyulmuştur. Bunların en büyük sebebi, “dinlerin sabır telakkisi, her şeyin bir anlamı olduğu mesajı, hiçbir şeyin karşılıksız kalmayacağı ve nihai adaletin gerçekleşeceğine dair fikir”lerdir. Kendisini bir dine nispet etmeyen; özellikle tanrının varlığını reddeden veya bunu ihtimalli bulan kişiler arasındaki temel inanç, “bu evrenin bir tesadüf sonucu oluşu; gördüğümüz her şeyin kozmik bir kaza ürünü olması”dır.

American Journal of Psychiatry  tarafından yayımlanan çalışma ile başlayalım;

Kadın, erkek ve çeşitli meslek/yaş gruplarındaki kişiler arasında yürütülen çalışmada; kendisini dine nispet etmeyenlerin hayatları boyunca belirgin bir şekilde daha fazla intihar teşebbüsünde bulunduğu ortaya konulmuştur.

Söz konusu çalışma, dine inanmayan bireylerin yaşamak için “daha az” sebepleri olduğu ve intiharı “büyük bir ahlaki problem olarak” değerlendirmedikleri gözlemlenmiştir. Ayrıca aynı bireylerde agresifliğin, geçmiş madde kullanımının daha yüksek olduğu, yaşama sevincinin de bariz bir şekilde daha az olduğu gözlemlenmiştir. Yaşama nedenleri ölçüsüne bakıldığında ise belirli bir dine mensup bireylerin “Sadece Tanrı’nın bir yaşamı sona erdirme hakkına sahip olduğuna inanıyorum”, “Dini inançlarım bunu yasaklıyor”, “Cehenneme gitmekten korkuyorum” ve “Ahlaki olarak yanlış buluyorum ” gibi intiharı önleyici gerekçeleri olduğu sonucuna varılmıştır. (2)

Örneğin Singapur’da Çinli, Malaylı ve Hintli kadınlarda intihar girişimi üzerine yapılan bir çalışmada, müslüman Malaylı kadınlarında intihara teşebbüs oranının nispeten düşük olmasından İslam’ın intiharı yasaklamasından kaynaklandığı sonucuna varılmıştır. (3)

“… Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin. Çünkü kafirler topluluğundan başkası Allah’ın rahmetinden ümit kesmez.” (Yusuf, 87)

“Rabbin rahmetinden, sapıklardan başka kim ümidini keser ki?” (Hicr, 56)

Yine aynı çalışmada dine inanmayan bireylerde “daha az evlilik planı”, “daha az aile ile vakit geçirme eğilimi” ve “daha çok yalnız olma dürtüsü” saptanmıştır. Bunun yanında dinlerin aileye verdiği öneme değinen çalışmada, belirli bir dine mensup bireylerin ailelerine karşı daha güçlü bir sorumluluk duygularının olduğu sonucuna ve dinlerin sosyal bağları güçlendirdiği, yabancılaşmayı azalttığı sonucuna ulaşmıştır. Tabi bunlar da yine aynı şekilde dinlerin intiharları önlemedeki bir diğer katkısı olarak sunulmuştur. Aynı çalışma, depresyon sorunları yaşayıp dini inanca sahip kişilerdeki intihar meylinin bariz bir şekilde daha az olduğunu saptamış, depresyon tedavisinde dinsel kavramlardan faydalanılmasının ise depresyonu azaltıcı etkisini ortaya koymuştur. (4)

Dünya Sağlık Örgütüne göre Dünya İntihar Haritası: 

Söz konusu harita, intiharın adeta “dinsel inanış ve yaşam amacının azalışı” ile ilişkili olduğunu ortaya koyuyor. Zira dünyevi refah seviyesinin yüksek olduğu ülkeler ile, açlık ve hastalığın yaygın olduğu Afrika ülkeleri gibi yerlerde; “uhrevi ve dünyevi mutsuzluk”  intihar üzerindeki etkisi kendiliğinden ortaya çıkıyor.

Dünyaca ünlü hakemli dergilerden biri pubmed‘e bakalım:

“Din ve Tamamlanan İntihar” başlıklı çalışma da bu konuyu mercek altına alıyor:

2339 intihar vakası üzerine yapılmış çalışmada, dini inançların intiharı büyük ölçüde engellediği gözlemleniyor. Dünya Sağlık Örgütünün son yıllarda “artan intiharı önleme” projeleri kapsamında yapılan çalışmalar, bu verileri doğrular nitelik taşıyor. Bununla birlikte, intiharı önleme konusunda bölgelerin ve dinlerin çeşitliliğine dair ek araştırmalara da çağrı yapılıyor. Zira bazı uzak doğu ülkelerinde intihar, bir erdem sayılabiliyor. Bununla birlikte, bir takım dinsel inanışların sadece zihinsel değil, bedensel sağlığı da olumlu yönde etkilediğine dair veriler söz konusu. Bu nedenle, psikoloji alanında uzmanların, intiharı önleme stratejileri tasarlarken bölgelerin mevcut sosyal ve dini atmosferini de dikkate alması gerektiğini belirtiyor. (5)

Buraya kadarki kısmı genel olarak özetlersek; dinlerin intiharı önlemeye karşı hem direkt hem de dolaylı yönden gerekçeleri olduğunu söyleyebiliriz. (En azından İslam için konuşacaksak)

İntiharın yasak, günah olarak kabul edilmesi, nihai adaletin olduğu ahiret inancı, hayata bir anlam yüklemesi dinlerin intiharı önlemedeki en önemli gerekçeleri arasında sayılabilir. Bunun yanında intiharın en önemli sebeplerinden bazıları da; madde ve alkol kullanımı, sosyal ilişkilerindeki bozukluklar ve ailevi sorunlardır. Dinlerin madde ve alkol kullanımını yasak-günah kategorisinde kabul etmesi, sosyal-toplumsal ilişkilere önem vermesi, aile yapısına güçlü bir destek ve önem vermesi ki bunun yanında özellikle (en azından İslam dininin) evliliğe verdiği önemi de intiharı engelleyici bir sebep olarak kabul edebiliriz. Nitekim hem yakın zamanda yapılan bilimsel çalışmalarda hem de intihar üzerine ilk çalışmaları yapan Emile Durkheim’in sonuçlarına baktığımızda intiharın özellikle bekar ve dul bireylerde evli bireylere göre daha fazla olduğu, çocuksuz bireylerde de çocuklu bireylere göre daha fazla sonucuna varılmıştır.(6)

Peki ya intihar saldırıları? 

Genellikle dinlerle özdeşleştirilen bu fiil üzerinde, “dinlerin intihar etkisi daha büyük” gibi bir yanlış çıkarım söz konusudur. Oysa intihar saldırılarında kişinin hayatına son verme motivasyonu; salt şekilde dini duygulara dayandırılamıyor.

Politika bilimcisi Robert Pape‘nin de belirttiği üzere, özellikle 2003’ten önce Sri Lanka’da “Tamil Tigers” denilen seküler örgütte intihar eylemleri yaygındı.(7)

Ayrıca dinin toplumda etkisinin oldukça az olduğunu söylediğimiz Japonya’da, ikinci dünya savaşı süresinceki “Kamikaze” denilen intihar uçakları ile yapılan intihar eylemleri meşhurdu.(8)

Yani bir kişinin, başkalarını öldürme uğruna kendisini öldürme fikri; salt intihar eylemlerinde değil savaş dinamiklerinde söz konusudur ve bunun tarih boyunca din dışı ideolojiler olan komunist-sosyalist eylemlerde çokça rastlarız. 20 milyon insanın katili ateist Stalin ve onun iki katı kadar da insan katleden ateist Mao’nun olduğu bir dünyada, “ideoloji uğruna kan akıtma” sloganının dinlere has olduğunu iddia etmek fazlasıyla zor görünmektedir.

Savaşlar ve ideolojileri bir kenara bırakırsak, intiharı tetikleyen psikoloji nedir?

Elbette mevcut hayatın “önemsiz ve anlamsız olması” fikridir. Bu temel hayat algısından hareketle, kişinin başına gelen kötülükler kör bir tesadüf ürünü olduğu gibi, bunların varlığına olan öfke “tesadüf öfkesi” olmakta ve dolayısıyla “boş bir alana taş atmak” gibi anlamsız bir strese sebep olmaktadır.

Söz gelimi fakir bir ailede doğup, zengin olmak için çaba göstermesine rağmen geçim sıkıntıları ile yaşayan bir ateistin bütün sıkıntılarının tek sebebi “kozmolojik kör tesadüf“tür. Anlamsız tesadüfün, böyle kötü bir hayatı reva görmesi durumunda “isyan edilebilecek veya aksinin talep edilebileceği” hiçbir mercii yoktur!

Dinlerde isyan fiili kötü görülse de, kavramın potansiyel olarak varlığı dahi bir “muhattabın” varlığına işaret ettiğinden, bütün bu sıkıntıların “anlamsız ve karşılıksız kalmayacağı” motivasyonunu tetikler.

Diğer bir örnek vermek gerekirse, alkollü bir sürücünün hatası sebebiyle yakınını kaybeden bir ateist için, katil kanundan kaçtığı takdirde yapacağı hiçbir şey yoktur. Fakat ahiretin varlığına inanan dinlerden birine mensup birey için, bu katil yaptığının bedelini ödeyeceği gibi; kaybettiği yakını da mutlaka hakkını alacaktır. Adalet, mutlaka ve mutlaka tamamen gerçek halini alacaktır.

Elbette bu tip düşünsel motivasyonlar kişinin psikolojisini hayatın her alanında etkilediği gibi, sadece evrene bakışını değil kendisine olan bakışını da değiştirecek ve hayatına son verme fiili gibi olumsuz bir duruma da itecektir. Bu tip araştırmalar bunu gösterdiği gibi, gelecekte yapılacak daha detaylı çalışmalar bu gerçeğin kökenine daha fazla inmemizi sağlayacaktır.

Kaynakça

1)https://www.who.int/teams/mental-health-and-substance-use/suicide-data

2)https://ajp.psychiatryonline.org/doi/full/10.1176/appi.ajp.161.12.2303

3)Kok LP: Race, religion and female suicide attempters in Singapore. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol 1988; 23:236–239Crossref, Medline, Google Scholar

4)https://ajp.psychiatryonline.org/doi/full/10.1176/appi.ajp.161.12.2303

5)https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4482518/

6)https://www.felsefe.gen.tr/emile-durkheim-ve-intihar-bir-sosyolojik-olgu-olarak-intihar/

7)https://www.britannica.com/topic/suicide-bombing

8)Japon İntihar eylemleri; http://www.ww2pacific.com/suicide.html

yazarın şahsi sitesi; https://dusunenmusluman.com/

İNANÇSIZLIK VE İNTİHAR

Yazı dolaşımı


İNANÇSIZLIK VE İNTİHAR” için 123 yorum

  1. whoah this weblog is magnificent i love reading your articles.
    Keep up the good work! You realize, many individuals
    are searching around for this info, you could aid them greatly.

  2. Hey there I am so thrilled I found your weblog, I really
    found you by mistake, while I was searching on Google for something else, Nonetheless
    I am here now and would just like to say thank you for a marvelous post and a all round interesting blog (I also love the theme/design), I don’t have time to go through it all at the minute but I have book-marked
    it and also included your RSS feeds, so when I have time
    I will be back to read a great deal more, Please do keep up the
    awesome job.

  3. Neat blog! Is your theme custom made or did you download
    it from somewhere? A design like yours with a few simple
    adjustements would really make my blog jump out. Please let me know where you got your
    theme. Thanks a lot

  4. We’re a group of volunteers and starting a new scheme in our community.
    Your web site provided us with valuable info to work on. You have done an impressive
    job and our entire community will be grateful to you.

  5. Whats up very nice site!! Man .. Excellent .. Amazing ..

    I will bookmark your blog and take the feeds also? I am happy to
    search out numerous useful info right here in the post, we want develop extra
    techniques on this regard, thank you for sharing.
    . . . . .

  6. With havin so much content do you ever run into any problems of plagorism or copyright infringement?
    My site has a lot of unique content I’ve either created myself or outsourced but it seems a lot of
    it is popping it up all over the web without my permission. Do you
    know any methods to help stop content from being ripped off?

    I’d genuinely appreciate it.

  7. After exploring a few of the articles on your web page, I really like your technique of blogging.

    I book marked it to my bookmark website list and will be checking back
    in the near future. Please check out my website as well and tell me how you feel.

  8. Thank you for any other informative site. The place else could I
    am getting that kind of information written in such a perfect manner?
    I have a undertaking that I am simply now running on, and I have been at the glance out for such information.

    Feel free to surf to my blog post sky1388 pc download

  9. Ꮋello it’s me, I aam ɑlso visiting this web site regulаrly, this site is genuinely good aand the visitоrs are actᥙally
    sharing pleasant thⲟughts.

    Also visit my blog idcash88

  10. Hi my friend! I wish to say that this post is awesome, great
    written and include almost all vital infos. I would like to
    peer more posts like this .

  11. Great post. I useⅾ to be checking continuously this weblog and I
    am impressed! Extremely helpful info particularly the last pһase 🙂 I maintain such info much.
    Ι used to be ѕeeeking this partіcular info foor a long time.
    Thank you and bet of luck.

    Feell free tο visit my blog … kunjungi website kami

  12. After looking into a number of the articles on your web page, I really like your way of blogging.
    I book marked it to my bookmark site list and will be checking back soon. Take a look at my website too and
    let me know how you feel.

  13. I was more than happy to search out this internet-site.I needed to thanks on your
    time for this excellent learn!! I positively enjoying each liuttle little
    bit of it and I’ve you bookmarked to check out new stuff you blog post.

  14. I think this is among the most vital information for me.
    And i’m glad reading your article. But should remark on few general things,
    The website style is great, the articles is really great : D.

    Good job, cheers

  15. Hey terrific blog! Does running a blog like this require
    a large amount of work? I have no understanding of programming
    however I was hoping to start my own blog soon. Anyhow, if you have any suggestions or techniques
    for new blog owners please share. I know this is
    off subject but I simply needed to ask. Thanks!

  16. Excellent bloɡ here! Also your web site loadss up fast! What host are yoᥙ
    using? Cann I get your affiliate link to yoսr host?
    I ѡish my sіte loaded up ass quickly ɑs yours lol

    My homepage :: agen mpo slot tеrpercaуa – mib.wiki

  17. Hi there i am kavin, its my first time to commenting anywhere, when i read this piece of writing
    i thought i could also create comment due to this brilliant article.

  18. Excellent pieces. Keep posting such kind of info on your page.
    Im really impressed by it.
    Hi there, You’ve performed an incredible job.

    I will certainly digg it and for my part suggest to my friends.
    I am sure they will be benefited from this website.

  19. Hello, i think that i saw you visited my weblog thus i
    came to “return the favor”.I’m trying to find things to improve my website!I suppose its ok to
    use a few of your ideas!!

  20. I’ve been exploring for a bit for any high quality articles
    or blog posts in this kind of space . Exploring in Yahoo I ultimately stumbled upon this web site.
    Reading this information So i am glad to convey that I’ve a
    very good uncanny feeling I found out exactly what I needed.
    I such a lot unquestionably will make certain to don?t omit this web site and
    give it a glance regularly.

  21. Today, I went to the beach front with my children. I found a sea shell and gave it to my 4 year old daughter and
    said “You can hear the ocean if you put this to your ear.” She placed
    the shell to her ear and screamed. There was a hermit crab inside and it pinched her
    ear. She never wants to go back! LoL I know this is entirely
    off topic but I had to tell someone!

  22. What’s up everyone, it’s my first visit at this website, and post is really fruitful in support of me, keep up posting these
    articles.

  23. Geri bildirim: hiv gay dating site

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.