NESNELLİK VE DİN – DANİEL HAQİQATJOU

Dini inanç ile ilgili en yaygın kafa karışıklıklarından biri; fizik, kimya gibi pozitif bilimler ve matematik gibi nesnel disiplinlerin aksine dini inancın tamamen bir öznellik meselesi olduğudur.

Dinin öznel bir mesele olduğuna inanmak pek çok insanın dini düşünce ve dini otorite hakkında çok rahat bir tutum sergilemesine sebep olur. Müslümanlar arasında bunun en göze çarpan örneği, pek çok modern müslümanın ‘’resmi İslami görüş’’ kavramını alaya almasıdır. Onlara göre neredeyse her şey yoruma açıktır; ‘’Elbette’’, ‘’sözüm ona Sünni İslam X görüşünü benimseyebilir ama bu sadece iktidar sahibi belli bir sınıfın (yani ulemanın) kendi çıkarlarına göre dini yorumlaması işlevinden başka bir şey değil. Bu alimler art niyetsiz olsalar bile dini beyanları sonuç olarak onların kişisel görüşlerinden ibaret olacaktır, sadece görüştür.’’ derler.

Geleneksel İslam’ın bazı belli başlı konularda çok sayıda düşüncenin varlığını kabul ettiği doğru olsa da bu belirli bir gerçeklik olmadığı anlamına gelmez. Ama bu nokta, dinin tamamen öznel bir mesele olduğu düşüncesini savunan kişilerce gözden kaçmaktadır. Onlara göre bilim ve matematik doğru ve yanlıştan ibarettir ama dine gelince sadece ve sadece A ya da B görüşleri olabilir.

Ama eğer insanları bir adım sonrasında ‘’nesnellik’’ten kastettiğinin ne olduğu sorusuyla karşı karşıya bırakırsanız hemen bocalarlar. Örneğin fizik bilimini nesnel yapan şey tam olarak nedir diye sormak gerek.

Tipik düşünce; fiziğin nesnel olduğudur, çünkü kişinin kültürel geçmişine veya dünya hakkındaki diğer inançlarına bakılmaksızın tutarlı sonuçlara varılır. Amerikalı, Hintli veya İtalyan olmanız fark etmez, bir fizik problemini çözdüğünüzde herkesle aynı cevaba ulaşırsınız. Matematikte de bu böyledir, 2+2 her zaman 4’tür. Öte yandan din ise hatta sosyal bilimler gibi ‘’hafif’’ konular böyle değildir. Kişinin kültürel bakış açısı ya da kişisel birikimine göre din hakkındaki basit sorulara karşı verdikleri cevaplar diğer insanlarınkinden büyük ölçüde farklılık gösterebilir. Diyelim ki din ya da felsefe nesnel olsun. O zaman neden dini ve felsefi tartışmalar yüzyıllardır uzayıp gidiyor? Bilim ve matematik ise görece hep istikrarlı ve fikir birliği halinde olmayı korudu. 

İşte bu gibi düşünceler dinin öznelliği düşüncesini güdüleyen türden düşüncelerdir. Ancak bu hesapla sorunsallaştırılabilecek çok şey var. Her şeyden önce, toplumun her kesiminden, her kültürden insanın bir matematik veya fizik problemini oturup bağımsız olarak aynı sonuca varacağı düşüncesi tek kelimeyle doğru değildir. Aslında bu gibi problemleri çözmek yıllarca çalışmayı ve eğitimi, defalarca deneyip yanılmayı ve düzeltmeyi gerektirir. Eğitim dediğimiz şeydir bu. Fizik gibi bir disiplinde ustalaşmak şunları gerektirir; sıkı bir öğrenme ve tekrar etmeyi gerektirir ki zihniniz temelde yatan konsepte ve örtülü mantığa böylece alışır ve bunu bir kere kavradığınız zaman soruları çözerken hep istikrarlı ve doğru bir şekilde çözüme ulaşabilirsiniz. 

Bu tarz bir sistemin bana en bariz göründüğü zamanlar Harvard’da fizik bölümü okuduğum zamanlardı. Dönemin başında bir problemi ya da deneysel bir sonucu okursunuz ama çözüme ulaşmak için nasıl ilerleyeceğinizi bilmek zordur. Daha sonra hocanın o soruya nasıl yaklaştığını, nasıl çözdüğünü görürsünüz. Kendiniz de pratik yaparsınız ve problemi tamamlarsınız. Daha sonra dönemin sonuna kadar aynı probleme farklı açıdan, disiplinli bir şekilde bakana kadar sınavlara tabi tutulursunuz. ‘’Başarılı’’ bir şekilde bu eğitim sürecinden geçen her öğrencinin bu fizik problemlerine aynı şekilde cevap vermesi beklenir. Yani birçok yönden bu alıştırmanın tüm amacı; fizik problemlerine sürekli aynı şekilde, yani “doğru” şekilde cevap verecek herhangi bir öğrenci grubu elde etmek.

Aynı eğitim ilkokullarda bile vardır. Öğrenciler 2+2=4 diye öğrenirler ama bu sembolleri ve temelde yatan mantığı kavramaları zaman alır. 2+2=4 diye ezberleyebilirsiniz ancak  tam olarak ne olup bittiğini anlamadan 4+4 sorusunu doğru bir şekilde çözemezsiniz. Yine eğitime ihtiyaç vardır ve ne yaparsanız yapın bazı öğrenciler bunu asla anlamazlar. 2,4,6,8,10 gibi temel bir örüntünün gösterildiği ama bu örüntüyü devam ettiremeyen otistik çocuk örnekleri vardır. Beklenen şekilde nasıl devam ettirileceğini bilmiyorlar. Bu çocuklara örüntünün 12,14,16 ile devam edeceğini açıklarsanız bunu ezberleyebilirler ama yine de 100,102,104,106,108 örüntüsünün nasıl devam edeceğini bilemezler. Çoğumuzda olup da bu otistik çocuklarda olmayan şey nedir peki? Aritmetikte eğitim yoluyla herkese verilen, istenilen mekanizmayı onların almalarını engelleyen şey nedir?

Mesele şu: bu nesnel konularda insanları aynı seviyede ‘’beklenen şekilde davranmalarını’’ sağlamak eğitimi gerektirir. Aynı şey din bilimleri için de geçerlidir. İslam ilimlerine göre dini meselelerde hüküm vermek yıllarca çalışıp uzmanlar tarafından eğitilip öğretilmeyi ve onaylanmayı gerektirir. Bir ilim öğrencisinin temelde yatan mantığı ve ilkeleri kavrayıp doğru bir şekilde hüküm vermesi yani doğru cevaba ulaşması ancak böyle bir eğitimle sağlanabilir. Açıkça görülüyor ki her türlü dini meselede cahilce fikirlerini öne süren eğitimsiz insanlar vardır. Tıpkı fizik ve matematiğin de dahil olduğu diğer tüm alanlarda olduğu gibi. Ama fizik eğitimi almamış insanların fizik problemlerine farklı cevaplar vermelerine şaşırmıyoruz ve bu, fiziğin nesnellik özelliğini elinden almıyor. Öyleyse din bilimleri üzerine eğitim almamış insanların dini sorulara birbirinden çok farklı cevaplar vermeleri neden önem teşkil ediyor? Bu neden İslam bilimlerinin nesnelliğini ortadan kaldırıyor? 

Daniel Haqiqatjou

Diğer bir düşünce; pek çok farklı din olması sebebiyle dinin nesnel bir olgu olamayacağı, bilimin ise tek olduğudur. Mesela sadece tek bir matematik vardır, derler aslında bu da yanlıştır. Örneğin ‘’modern fizik’’ dediğimiz şey; birbiriyle örtüşmeyen, hatta temelde çelişebilen pek çok farklı çalışma alanlarının geniş bir toplamıdır. Einstein’in Genel Görelilik Teorisi ve Kuantum Alan Teorisi arasındaki tartışma buna iyi bir örnektir. Fiziksel fenomenlerin birbiriyle çelişen iki farklı ele alış biçimi. Tabii, teorik fizikçiler bu birbirinden bağımsız olarak başarılı iki teorinin temelde bir bağlantısı olduğuna ve birleşeceklerine inanıyorlar ama henüz başarılı olabilmiş değiller. Fiziğin en son aşamasında bilim insanlarının bağımsız olarak ele aldığı birbiriyle yarışan farklı teoriler de var. Örneğin Kuantum Çekim Döngüsü ve M teorisi gibi. 

Fizikçilerin bu iki teoriden birini seçebilmeleri için kendileri her bir teorinin sınırlarının ötesine gitmeliler. İşte bu, Thomas Kuhn’un söz ettiği, paradigmanın kendi araçlarıyla değinilemeyen daha büyük soruların cevaplanabilmesi için paradigmaların sınırlarının aşılmasının gerektiği “bilimsel devrim”.

Bu analojiyi dine uyarlamak gerekirse, örneğin İslam ile Hristiyanlığı karşılaştırıyor olsaydık fıkıh usulünü incelemek mantıksız olurdu. Bu seviyede soruların değerlendirilebilmesi için dikkate alınacak daha üst seviye hususlar vardır. Ama bu fıkıh usulü konusunun ya da İslam bilimlerindeki herhangi bir alt disiplinin nesnel ya da yöntemsel olmadığı anlamına gelmez. Herhangi bir bilimsel konu için de olmadığı gibi…

Son bir nokta; insanların dini bilimden ayırt etmeye çalışırken kullandığı nesnellik bir tanımlama değildir. Satranç gibi sıradan bir şey bile genelde doğru satranç hamlesi olduğu mantığıyla nesnel bir disiplin sayılabilir. Tabii her pozisyonda, oyuncunun takip edebileceği farklı seçenekler genellikle vardır. Ama her zaman en azından 1 tane yanlış hamle vardır ki hiçbir manası yoktur. Oyunun kurallarını biliyorsanız ve belli bir beceri seviyesine erişti iseniz ve belli bir hazırlık sürecinden geçtiyseniz o zaman bir oyunda nasıl bir yol izlemeniz gerektiğini bilirsiniz ve nereli olduğunuzun, nasıl bir yerden geldiğinizin ya da başka bir şeyin önemi yoktur. Ama satranç sadece uydurulmuş bir oyundur ve belki de onu kelimenin pek çok anlamında nesnel olarak tanımlayabilmemiz, nesnelliğin doğru ve hakikat için bizim zannettiğimizin aksine o kadar da önemi olmadığını ifade ediyordur.

yazının linki: https://muslimskeptic.com/2016/07/31/objectivity-and-religion/

NESNELLİK VE DİN – DANİEL HAQİQATJOU

Yazı dolaşımı


NESNELLİK VE DİN – DANİEL HAQİQATJOU” için 68 yorum

  1. My brother suggested I would possibly like this blog. He was once totally right.
    This post actually made my day. You can not believe just how much time I had spent for this info!
    Thanks!

  2. Having read this I thought it was rather enlightening.
    I appreciate you taking the time and energy to put this information together.
    I once again find myself spending a significant amount of time
    both reading and posting comments. But so what, it was still worth it!

  3. I want to to thank you for this good read!! I definitely enjoyed
    every little bit of it. I have you bookmarked to look at
    new stuff you post…

  4. We’re a bunch of volunteers and opening a brand new scheme
    in our community. Your site offered us with helpful information to work
    on. You have performed a formidable job and our whole group shall be thankful to you.

  5. obviously like your web-site but you have to test the spelling on several of your
    posts. Several of them are rife with spelling issues and I in finding it very
    troublesome to inform the truth nevertheless I’ll surely come again again.

    My page … U Slim X Keto

  6. Greetings I am so happy I found your webpage, I really
    found you by mistake, while I was browsing on Yahoo for something else, Anyways I
    am here now and would just like to say thanks a
    lot for a remarkable post and a all round exciting blog (I also love
    the theme/design), I don’t have time to look over it all at the minute but I have bookmarked it and also added your RSS feeds, so
    when I have time I will be back to read more, Please
    do keep up the superb jo.

  7. I am not sure where you’re getting your information, but good topic.

    I needs to spend some time learning more or understanding more.
    Thanks for magnificent information I was looking for this information for my mission.

  8. Good day! This is kind of off topic but I need some advice from an established blog.
    Is it difficult to set up your own blog? I’m not very techincal but I can figure things out pretty
    quick. I’m thinking about creating my own but I’m not sure where to begin. Do
    you have any points or suggestions? With thanks

    Here is my blog: Dermicell

  9. Heya! I realize this is somewhat off-topic however I
    needed to ask. Does managing a well-established blog
    like yours require a massive amount work? I am brand new to writing a blog but I
    do write in my diary every day. I’d like to start a blog so I can share my own experience and feelings online.
    Please let me know if you have any recommendations or tips for new aspiring bloggers.
    Thankyou!

    Look at my blog post – Super Shot Keto, https://forum.etitanium.net/,

  10. Just wish to say your article is as astounding. The clarity
    for your put up is simply nice and that i can assume you are a professional in this subject.
    Fine with your permission allow me to grasp your feed to keep up to date with drawing
    close post. Thank you one million and please keep up the
    rewarding work.

  11. Do you mind if I quote a couple of your articles as long as I provide credit and sources back to your
    blog? My website is in the exact same area of interest as
    yours and my visitors would really benefit from a lot of the information you present here.
    Please let me know if this alright with you. Thanks a lot!

    Also visit my web blog :: Chillbox AC (loungehopping.com)

  12. Thank you ɑ lot for sharing this wіth all oof us you
    ɑctually know what you’re talking approximately! Booҝmarked.
    Kindly additionally discuѕs with my web site
    =). We could have a hyperlink aⅼternate
    aցreement between us

    My ѕite: gazme populeг (https://fun-wiki.win/index.php/Ulasan_Akun_Bisnis_Facebook:_Selamat_Muncul_Di_Bentuk_Baru_Akun_Facebook_Gratis)

  13. Wonderful article! This is the kind of info that should be shared across the internet.
    Disgrace on the seek engines for now not positioning
    this put up upper! Come on over and talk over with my web site .
    Thanks =)

  14. First of all I want to say terrific blog! I had a quick question that I’d like to
    ask if you do not mind. I was interested to find out how you center yourself and clear your mind prior to
    writing. I have had a tough time clearing my mind in getting my thoughts out there.
    I truly do enjoy writing but it just seems like the first 10 to 15 minutes are lost simply just trying to figure out how
    to begin. Any ideas or hints? Many thanks!

    My blog post: http://teamverve.org/

  15. Hey there, I think your blog might be having browser compatibility issues.
    When I look at your blog in Firefox, it looks fine but when opening in Internet Explorer, it has some overlapping.
    I just wanted to give you a quick heads up!
    Other then that, great blog!

    Also visit my web page; http://www.procherbd.com

  16. I together with my buddies happened to be checking the nice
    helpful hints on your web site and then immediately developed a horrible feeling
    I never thanked you for those tips. The young men became totally happy to study them and have honestly been loving them.

    Appreciation for being simply helpful as well as for making a choice on this form of incredible themes most
    people are really needing to understand about. My honest apologies for not
    saying thanks to earlier.

    my web site; Chillbox

  17. I must thank you for the efforts you’ve put in penning this site.

    I really hope to see the same high-grade blog posts from you later on as well.
    In fact, your creative writing abilities has motivated me to
    get my very own website now 😉

  18. Great items from yߋu, man. Ι have consider your stuff prevіous to and you’re just
    too fantastic. I really lile whаt you have acquiired here, certaіnly lioе what you are sayinng
    and thhe ᴡay in which you say іt. Υou make it enjoʏɑble and yoou continue to take carde
    of to kеep it wіѕe. I cant ᴡait to rеаd far more from you.
    This is really a wߋnderful site.

    Allso visit my page; slot online terpercaya

  19. It’s perfect time to make a few plans for the future and it’s
    time to be happy. I’ve learn this put up and if I may just I want to suggest you some fascinating
    things or suggestions. Maybe you can write next articles referring to
    this article. I wish to read more things about it!

    Visit my web-site … Chillbox Portable AC

  20. Hello there, I found your site by way of Google even as searching for a comparable
    subject, your site came up, it seems great.
    I have bookmarked it in my google bookmarks.[X-N-E-W-L-I-N-S-P-I-N-X]Hello there, simply became aware of your blog thru Google, and
    found that it is truly informative. I’m going to be careful for brussels.

    I will appreciate in the event you continue
    this in future. Many people might be benefited out of your writing.
    Cheers!

    Also visit my site dclwiki.com

  21. I am now not sure where you are getting your info, however good topic.
    I needs to spend some time learning much more or figuring out more.
    Thank you for great information I was searching for this info for
    my mission.

  22. I do trust all the ideas you have offered
    in your post. They are very convincing and will certainly work.
    Nonetheless, the posts are too brief for newbies.
    Could you please prolong them a bit from subsequent time?
    Thanks for the post.

  23. I have reallly learned some new things by means of your site.
    One other thing I would really like to say is the fact that newer laptop or computer operating systems are inclined to allow additional
    memory to be played with, but they also demand mofe ram simply
    to operate. If someone’s computer could not handle extra memory along
    with the newest software package requires that memory space
    increase, it could be the time to shop foor a new Computer.
    Thanks

  24. Your style is so unique compared to other people I’ve read stuff from.
    I appreciate you for posting when you’ve got the
    opportunity, Guess I’ll just book mark this blog.

    Feel free to surf to my web blog; Chillbox AC

  25. Heya superb blog! Does running a blog such as this require a massive amount
    work? I’ve absolutely no understanding of computer programming but I
    had been hoping to start my own blog in the near future.
    Anyhow, if you have any recommendations or
    tips for new blog owners please share. I know this is off subject nevertheless I
    simply had to ask. Thanks a lot!

    Also visit my web blog – http://gohooey.com

  26. hello there and thank you for your info ?
    I have definitely picked up anything new from right here.
    I did however expertise some technical points using this web site, as I experienced to reload the website many times previous to I could get it to load correctly.
    I had been wondering if your web hosting is OK?
    Not that I am complaining, but sluggish loading instances times will sometimes affect your placement in google and can damage your high quality
    score if ads and marketing with Adwords. Well I am adding this RSS to my
    e-mail and could look out for much more of your respective interesting content.
    Make sure you update this again soon.

    Check out my web blog – Chillbox AC

  27. I as well as my guys were checking out the best strategies from your web page while before long got a
    horrible feeling I never thanked the web blog owner for
    them. The guys are actually so glad to see them
    and already have simply been making the most of these things.
    We appreciate you actually being simply thoughtful and then for having some incredible
    guides millions of individuals are really desperate to know about.
    My sincere apologies for not saying thanks to you sooner.

    Feel free to visit my web site: https://triketheatre.org/

  28. Hi there, I discovered your website by means of Google whilst
    looking for a comparable subject, your website came up, it seems great.
    I have bookmarked it in my google bookmarks.[X-N-E-W-L-I-N-S-P-I-N-X]Hi there,
    just was aware of your blog thru Google, and found that it’s truly informative.
    I am going to watch out for brussels. I will appreciate for those who proceed this in future.
    A lot of other people will be benefited from your writing.
    Cheers!

    Here is my blog post; primenumberapps.com

  29. I am not certain where you’re getting your info, but great topic.
    I needs to spend some time learning more or working out more.
    Thank you for fantastic information I used to be looking for this info for my mission.

  30. Hi, i think that i noticed you visited my web site thus i got here
    to go back the want?.I am attempting to find things to improve my site!I guess its good enough
    to make use of a few of your ideas!!

    Check out my homepage; Chillbox AC

  31. Whats up this is somewhat of off topic but I was wanting to know if blogs use WYSIWYG editors
    or if you have to manually code with HTML. I’m starting a blog soon but have
    no coding knowledge so I wanted to get advice from someone
    with experience. Any help would be enormously appreciated!

    Here is my website: Chillbox

  32. Hey There. I found your weblog the usage of msn. This is a very well written article.

    I’ll be sure to bookmark it and come back to read extra of your useful information.
    Thanks for the post. I’ll definitely return.

    Visit my homepage – easwiki.net

  33. It’s not my first time to pay a quick visit this web site,
    i am visiting this web page dailly and obtain nice facts
    from here all the time.

  34. Hmm is anyone else experiencing problems with the images
    on this blog loading? I’m trying to figure out if its a problem on my
    end or if it’s the blog. Any responses would be greatly appreciated.

  35. I’m not sure exactly why but this web site is loading incredibly slow for me.
    Is anyone else having this issue or is it a issue on my
    end? I’ll check back later on and see if the problem still exists.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.